در نوشتار بروزرسانی و بهبود فرآیندهای کسبوکار، تعریف، اهمیت و ابعاد بروزرسانی و بهبود فرآیندها بیان گردید. نوشتار حاضر، به حسابرسی (ممیزی) فرآیندها اختصاص یافته است. حسابرسی فرآیند کسبوکار (BPA) را میتوان به عنوان بررسی و تجزیه و تحلیل منظم، منسجم و هوشمندانه فرآیندها و خروجیهای آنها با هدف شناسایی نقاط مستعد بهبود احتمالی و ارائه پیشنهادات لازم جهت برطرف نمودن آنها دانست. بهبود کارائی و اثربخشی فرآیندی و در نهایت افزایش رضایت ذینفعان مربوطه به عنوان مهمترین مزایا و فواید این نوع حسابرسی میباشند. با توجه به ابعاد مختلف فرآیندها انتظار میرود حسابرسی نیز به صورت متفاوت برای هر یک از آنها برنامهریزی و اجرایی گردد. در بعد “اجرایی”، انجام حسابرسی عملیاتی فرآیندها با استفاده از معیارهای مختلف از جمله شاخصهای کلیدی عملکرد (KPI) میتواند منجر به شناسایی نقاط مستعد بهبود اجرایی گردد. همچنین، بررسی و تجزیه و تحلیل سرمایههای انسانی هر فرآیند از جنبه کمی و کیفی (صلاحیت فنی، ویژگیهای شخصیتی، رضایت، تعهد سازمانی و…) ضروری میباشد. شواهد مختلف نشان داده که استفاده از افراد در مشاغل و نقشهایی که متناسب با قابلیتها و ویژگیهای آنها نیست، معمولا باعث گردیده که عملکرد مطلوبی نداشته و بنابراین، برخی از نقاط مستعد بهبود فرآیندها از جنبه اجرایی میتواند ناشی از سرمایههای انسانی نامناسب و همچنین، بکارگیری نامناسب آنها باشد. در بعد “اطلاعاتی و گزارشگری”، حسابرسان فرآیند میتوانند با استفاده از تحلیل ذینفعان از جنبه اطلاعاتی و تعیین نیازها و انتظارات (در صورتی که توسط سازمان انجام نشده یا نیاز به بروزرسانی داشته باشد)، میزان تامین آنها را از طریق سنجش میزان رضایت ذینفعان بررسی نمایند. بررسیهای دیگر میتواند شامل مناسب بودن فرمت و محتوای فرمهای مورد استفاده، کانالهای ارتباطی، پردازشهای صورت گرفته، فرمت و محتوای گزارشات تهیه شده، تناوب و بازه زمانی، تکنولوژی بکار گرفته و… باشد. از بعد “کنترلی”، با فرض شناسائی و بروزرسانی ریسکهای فرآیندها، حسابرسان فرآیند باید نسبت به وجود و اثربخش بودن فعالیتهای کنترلی لازم برای کاهش سطح ریسکها، به سطح قابل قبول اطمینان حاصل نمایند. در این زمینه، وجود نقاط مستعد بهبود اجرایی و گزارشگری میتواند حاکی از اثربخش نبوده فعالیتهای کنترلی باشد.