در نوشتارهای فرآیندهای کسبوکار و نقش آنها در سازمان، چارچوب طبقهبندی و انواع فرآیندهای کسبوکار طبق APQC، مستندسازی فرآیندهای کسبوکار و مزایای آن، بروزرسانی و بهبود فرآیندهای کسبوکار و حسابرسی فرآیندهای کسبوکار، مطالبی در خصوص فرآیندهای کسبوکار بیان گردید. نوشتارهای حاضر و آتی، به ارائه مطالب مرتبط با سیستم کنترل داخلی اختصاص خواهد یافت. قبل از ورود به بحث اصلی، تاکید میگردد که مستندسازی مناسب و کامل فرآیندها، پیشنیازی ضروری و اساسی برای طراحی و استقرار سیستم کنترل داخلی کارا و اثربخش میباشد. در ایران، طبق الزامات سازمان بورس اوراق بهادار، از جمله “دستورالعمل کنترلهای داخلی ناشران پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران (1391)” و “دستورالعمل حاکمیت شرکتی ناشران ثبت شده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار (1401)” شرکتها و بطور خاص هیاتمدیره موظف به طراحی، استقرار و بکارگیری یک سیستم کنترل داخلی اثربخش و همچنین، انجام ارزیابی، نظارت و گزارشگری در خصوص آن میباشند. طبق الزامات مذکور انتظار میرود که اعضای هیاتمدیره، مدیران عامل، سایر مدیران ارشد و میانی، اعضای کمیتههای هیاتمدیره از جمله ریسک، حسابرسی، انتصابات و جبران خدمات، حسابرسان داخلی و مستقل از دانش لازم و کافی در خصوص موارد مذکور، شرایط و نحوهی اجرائی نمودن اثربخش آنها متناسب با وظایف و مسئولیتهای خود برخوردار باشند. شواهد تجربی در این زمینه، حاکی از وجود پدیده “شکاف دانشی” در برخی از شرکتها میباشد. شکاف دانشی را میتوان به عنوان تفاوت بین دانش موجود افراد و آنچه برای انجام وظایفشان لازم دارند تعریف نمود. به عبارت سادهتر، تفاوت بین دانستهها و آنچه باید افراد بدانند میباشد که در این حالت آنها نمیدانند وظایف و مسئولیتهای خود را به چه شکلی باید انجام دهند. وجود پدیده مذکور باعث شده که در برخی از شرکتها، الزامات فوق بطور کامل و اثربخش اجرائی نشوند. انتظار میرود نه تنها شرکتها بلکه سازمان بورس به عنوان متولی اصلی الزامات، اقدامات لازم جهت اجرائی نمودن کامل آنها را انجام دهند.